Autisme wordt beschouwd als een ontwikkelingsstoornis met een neurologische oorzaak. Het is een verzamelnaam voor stoornissen die vallen onder de psychiatrische stoornissen. De hersenen van autisten functioneren anders. Hierdoor bestaan hun waarnemingen uit losse fragmenten die voor de autist vaak niet de verbanden hebben, die voor anderen vanzelfsprekend zijn. Mensen met autisme hebben beperkingen in de sociale interactie, beperkingen in verbale en non-verbale communicatie en beperkingen in het verbeelding- en voorstellingsvermogen. Alle mensen met autisme ervaren op hun eigen manier hun beperkingen en problemen. Soms ervaart alleen de omgeving dat iemand anders is.

Naar verwachting hebben in Nederland ongeveer 90.000 mensen autisme. Er is nog geen nader onderzoek naar gedaan in ons land. Het getal is gebaseerd op recente epidemiologische studies die in het buitenland zijn uitgevoerd. Autisme komt voor bij 0,58% van de bevolking.

Autisme uit zich in eerste instantie het opvallendst in het gedrag. De drie kernproblemen van autisme bevinden zich in het gebied van communicatie, op sociaal vlak en in het flexibel denken en handelen. Mensen met autisme hebben moeite in de omgang met anderen. Sommigen proberen heel veel contact te leggen maar de manier waarop dat gebeurd komt vaak stroef, bizar of vreemd over. Het ontbreekt hen aan sociale finesse, vaak zijn ze in sociale relaties ook heel naïef. Sommige mensen met autisme praten niet, anderen “papegaaien”, nog anderen zijn juist vlotte praters die over een uitgebreide woordenschat en grammatica beschikken. De problemen op communicatief vlak kunnen zich dan ook op subtiele wijze uiten, maar vaak is hun communicatie oppervlakkig, met een repetitieve inhoud. Stroef handelen en een beperkt gedrags- en interessepatroon uit zich vooral in een moeilijke aanpassing aan nieuwe situaties; mensen met autisme hebben moeite met veranderingen. Als reactie op stress kunnen stereotiepe bewegingen voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn: aantikpatronen, wiegende bewegingen, vaste bewegingen van armen en handen, gezichts- en oogbewegingen, combinaties van bewegingen van verschillende delen van het lichaam en herhaalde vocalisaties.

Er bestaat er geen kenmerk dat typisch en uniek is voor autisme. Autisme uit zich op duizenden verschillende manieren. En hoe ouder - of hoe intelligenter - iemand met autisme is, hoe meer hij geleerd heeft de stoornis te compenseren en camoufleren. Autisme toont zich immers vooral langs de binnenkant: in de andere manier van waarnemen, informatie verwerken en betekenis geven. Mensen met autisme nemen de wereld op een andere manier waar.

Veel taal wordt door mensen met autisme letterlijk begrepen, of deels, of helemaal niet begrepen. Uit lange, ingewikkelde zinnen kunnen ze vaak moeilijk de essentie halen. Gelaatsuitdrukkingen, lichaamstaal en sociale aanwijzingen werken vaak niet. Ook het denken in abstracte begrippen is voor hen vaak niet eenvoudig. Dit betekent dat boodschappen liefst zo concreet mogelijk overgebracht moeten worden, zonder veel figuurlijk taalgebruik en zonder verbale overlast. Visuele hulpmiddelen, zoals geschreven woorden en planning, of tekeningen, foto’s of voorwerpen kunnen ter ondersteuning of ter vervanging van verbale communicatie (levens-)noodzakelijk zijn.

Mensen met autisme hebben moeite om zich te organiseren; ook hier kan ondersteuning en duidelijkheid helpen. Mensen met autisme zijn, omwille van hun handicap, egocentrisch. De meeste hebben ontzettend grote moeilijkheden om de reacties van anderen te begrijpen. Probleemgedrag is vaak een reactie op beangstigende of verwarrende ervaringen en dus niet persoonlijk bedoeld.

Mensen met autisme zijn vaak hypergevoelig aan bepaalde sensoriële prikkels, zelfs “gewone” niveaus van geluid en visuele prikkels kunnen hen sterk afleiden of storen. Ook dit is sterk verschillend van individu tot individu.

veel informatie over autisme en een heleboel links vind je op www.autisme-nva.nl